Symbole Śląska i Zagłębia
Czwartek, 22 lipca 2010 22:07
W wyniku reformy administracyjnej z 1999 r. powstało województwo śląskie, które faktycznie jedynie w mniejszej części składa się z historycznych śląskich ziem. Co w takim razie może być symbolem województwa: godła, budowle, zwyczaje?
 
 
.

Według tradycji, stolicą Śląska był co najmniej od czasów rozbicia dzielnicowego Wrocław, natomiast centrum Górnego Śląska upatrywano w Opolu. Osobną historią, na jaką może się powoływać województwo śląskie, jest dopiero powstanie Autonomii Śląskiej w czasie II RP, która nie obejmowała jednak ani Zagłębia, ani Częstochowy. Była to najgęściej zaludniona i najbardziej uprzemysłowiona część Polski, na swój sposób zrośnięta z Zagłębiem Dąbrowskim. Zagłębie, położone w zachodniej Małopolsce, rozwijało się w XIX w. równolegle z Górnym Śląskiem dzięki hutnictwu i górnictwu. Osoby spoza regionu mogły nie widzieć między nimi żadnej różnicy. Problemem województwa śląskiego, złożonego z Zagłębia, Górnego Śląska, ziemi częstochowskiej i Śląska Cieszyńskiego, jest właśnie różnoraka historia obszarów i spory o wspólne symbole.
 
Pierwszym symbolem całego Śląska, a jednocześnie pierwszym wykorzystaniem orła na ziemiach polskich, był herb Piastów śląskich, czyli czarny orzeł na złotym tle. Dla odróżnienia herb Górnego Śląska przedstawiał natomiast złotego orła na błękitnym polu. Na dzień dzisiejszy tak wyglądają herby województwa opolskiego i śląskiego, natomiast godło całego Śląska jest utożsamiane z województwem dolnośląskim i Śląskiem Cieszyńskim. Te wielowiekowe zwyczaje zostały podważone przez dwie inicjatywy: Ruchu Autonomii Śląska i Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego. O ile RAŚ wykorzystał w proponowanym herbie Autonomii Śląskiej złotego orła bez korony na błękitnym tle, co odwołuje się do symbolu województwa, FdZD zaproponowało osobne oznaczenie Zagłębia, nawiązujące do małopolskiej historii tego miejsca. W stworzonym herbie Zagłębia (zobacz poniżej) orzeł w koronie został ukazany na tle dwóch pasów – czerwonego, który jest kolorem ziemi krakowskiej i przypomina o hutniczej przeszłości, oraz zielonego, barwy pogranicza i ścierania się kultur.
 
 
 
Ikonami Śląska i Zagłębia mogłyby być też charakterystyczne dzieła architektoniczne. Osoby z pozostałej części Polski z Górnym Śląskim kojarzą przede wszystkim Spodek i Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach oraz Stadion Śląski w Chorzowie. Zbudowany według projektu warszawskich architektów Spodek jest miejscem największych kulturalnych, muzycznych i sportowych wydarzeń na Śląsku, a dzięki upodobnieniu go kształtem do popularnego UFO jest znany w całym kraju. Pomnik Powstańców przy alei Wojciecha Korfantego został ufundowany przez warszawiaków dla Ślązaków w imię pamięci o trzech powstaniach śląskich przeciw władzy niemieckiej. To największy pomnik w Polsce. Natomiast Stadion Śląski to miejsce znane każdemu fanowi sportu i nie tylko. Mieszczący 55 tys. widzów stadion narodowy wielokrotnie był świadkiem meczów polskiej reprezentacji. Takiego znaczenia nie mają obiekty w Zagłębiu, jak najstarszy obiekt w Sosnowcu, Zamek Sielecki czy Pałac Kultury Zagłębia w Dąbrowie, a najbardziej znane w skali województwa są prawdopodobnie twierdza i klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie. Architektura nie łączy więc wszystkich mieszkańców województwa, ale – poza Spodkiem i Stadionem – jest kojarzona z jego regionami.
 
Sztandarami całego województwa nie mogą być także jego słynni mieszkańcy. Polityk i wydawca Wojciech Korfanty, reżyser i polityk Kazimierz Kutz, poeta Rafał Wojaczek, pisarz Jerzy Pilch albo powszechnie znani muzycy grupy Myslovitz. Nie licząc Kazimierza Kutza, którego filmy dotykały historii i tradycji Ślązaków, sławni ludzie pochodzący ze Śląska i Zagłębia nie są łączeni z miejscem swojego urodzenia lub zamieszkania.
Może więc najbardziej uniwersalnym symbolem Śląska i Zagłębia są jego mieszkańcy. Górny Śląsk i Zagłębie stanowią dla postronnego obserwatora skupisko miast, zamieszkanych przez takich samych ludzi. Myśląc o województwie śląskim, osobie z innej części kraju staje przed oczami odziany w czarny mundur górnik z pyrlikiem i żeloskiem na czapce, czyli młotem i dłutem, najstarszymi znanymi narzędziami górniczymi. Wprowadzone jeszcze w XVIII w. zarówno na Śląsku jak i w Zagłębiu umundurowanie miało budować solidarność zawodową wśród tutejszych ludzi, których spajał także Kościół, patronując obchodom dni św. Barbary i św. Floriana, opiekunów górników i hutników. Dzisiaj województwo to najgęściej zaludnione miejsce w Polsce, którego symbolem jest kilkanaście zrośniętych ze sobą miast, zwanych Silesią i ludzie, którzy tutaj żyją.

Krzysztof Rygalik

 
 
Który język obcy chciałbyś doskonale znać?
 
Naszą witrynę przegląda teraz 34 gości 

 
 
 
© 2009-2014 www.eSpinacz.pl | Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie zamieszczonych na stronie materiałów bez wiedzy i zgody redakcji - zabronione.
Pomoc przy aktualizacji serwisu - Coffeewebsite.pl